Geçmişin direnişi, geleceğin teminatı: Oltu!

OLTU’NUN KURTULUŞ MÜCADELESİ VE KAHRAMANLARIMIZ

1914 yıllarında Osmanlı coğrafyası içinde yer alan, bugün ise Gürcistan sınırları içerisinde kalan bölgelerden başlayarak Oltu’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada, halkını kurtarmak için büyük bir mücadele verilmiştir. Bu mücadelede (Karcibo) Karabulut ve (Edo Beyler) Bozkurt ailelerinin maddi ve manevi destekleri son derece önemli olmuştur. Oltu, Ahıska, Batum, Tiflis, Göle, Kars, Ardahan ve Kosor yöresi savaş yıllarında büyük acılar yaşamıştır.

Oltu, Osmanlı coğrafyasının en önemli eyaletlerinden biriydi. Ancak savaş meydanında alınamayan bu topraklar, masa başında çizilen sınırlarla elimizden alınmıştır. Ahıska, Batum, Ahılkelek ve Tiflis gibi bölgeler sınırlarımız dışında bırakılmıştır. Bu süreçte emperyalist güçlerle iş birliği yapan Ermeni ve Rum çetelerinin arkasında Rus desteği bulunuyordu.

I. Dünya Savaşı sonrasında Kars ve Oltu havalisinde halkı bilinçlendirmek ve direnişi güçlendirmek amacıyla, ailesi Ahıska’dan Sivas Zara’ya göç etmiş vatansever Fahrettin Erdoğan Bey öncülüğünde, maddi ve manevi büyük gayretlerle Cenubi Garbi Kafkas Hükümeti kurulmuştur.

Parlamento başkanlığına Bakü’lü hayırsever Dr. Esat Oktay Bey getirilmiştir. İngilizler başlangıçta bu hükümeti tanımış olsa da, kısa sürede Türklerin kurduğu bu yapının başarılı faaliyetlerinden rahatsız olmaya başlamışlardır.

13 Nisan 1919’da İngiliz birlikleri Kars’ta kilit noktaları ele geçirerek hükümet binasını kuşatmış, toplantı halindeki 12 temsilciyi tutuklayarak Tiflis ve Batum üzerinden bugün Yunanistan sınırları içinde bulunan Malta’ya sürgüne göndermiştir. Böylece Cenubi Garbi Kafkas Hükümeti dağıtılmıştır.

İngilizlerin en büyük rahatsızlıklarından biri, hükümetin resmi dilinin Türkçe olmasıydı. O sırada Erzurum’da bulunan Fahrettin Erdoğan Bey sürgünden kurtulmuş, ancak İngilizlerin asıl hedefi hâline gelmiştir.

22 Nisan 1919’da Erzurum’a gelen İngiliz Yarbay Rawlinson, 15. Kolordu Komutanı Rüştü Bey’e Fahrettin Erdoğan ve Halit Paşa’nın yakalanıp teslim edilmesini emretmiştir. Ancak yöre halkının ileri gelenlerinden, Göle’den 500 atlı ile Oltu’ya gelen İzzet (Bozkurt) Bey, bu iki önemli ismi İngilizlerin elinden kurtarmıştır.

Fahrettin Bey Oltu’ya geldiğinde halk tarafından büyük bir coşkuyla karşılanmıştır. EDO Beyzade Tevfik Bey, Tahir Bey, Karacibo Beyzade Bahri (Karabulut) Bey ve bölgenin önde gelen isimleriyle birlikte gizli toplantılar yapılmış ve Oltu İslam Şura Hükümeti kurulmuştur.

Bu yeni hükümet, vatanı düşmana teslim etmemek için mücadele başlatmıştır. İngilizler bu oluşumdan da rahatsız olmuş, bölgeye subaylar göndererek baskı kurmaya çalışmıştır. Ancak Türkler teşkilatlanmaya hız vermiştir.

Oltu İslam Şura Hükümeti, 17 Nisan 1920’ye kadar Oltu ve çevresini bağımsız olarak yönetmiş, ardından yeni kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi hükümetine katılmıştır.

Bu süreçte bölge halkı büyük acılar yaşamış; Ermeni ve Rum çeteleri tarafından katliamlar yapılmış, özellikle Kosor ve köylerinde insanlık dışı zulümler yaşanmıştır. Bu acılar tarih kitaplarında yeterince yer bulmasa da halkın hafızasında derin izler bırakmıştır.

Vatanımızı düşman işgalinden kurtaran, isimleri çoğu zaman bilinmeyen kahraman dedelerimizi saygı, minnet ve dualarla anıyoruz.

Not: Oltu Şura Hükümeti, Cumhuriyet’in ilanından sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne katılmıştır. Ayrıca Azerbaycanlı kardeşlerimiz; kadın, genç kız demeden, bileziklerini ve yüzüklerini vererek bu mücadeleye maddi ve manevi büyük destek sağlamışlardı.